Historia

2000 lat tradycji winiarskiej
Dokładna historia wina mogłaby zapełnić całe biblioteki. Dlatego też zamieścimy tutaj jedynie krótki zarys z kilkoma istotnymi historycznymi wydarzeniami.
 

Winorośl należy do najstarszych roślin na ziemi, już przed stu milionami lat istniało na świecie wiele odmian dzikiej winorośli. Fakt, że winorośl rośnie także i w Niemczech zawdzięczamy przede wszystkim Rzymianom. Właśnie oni sprowadzili przed ponad 2000 lat winorośl na obszar niemieckojęzyczny.

To, że winogrona uprawiano od najdawniejszych czasów, można łatwo udowodnić. Już starożytne kultury Bliskiego Wschodu, z terenów dzisiejszego Egiptu czy Izraela, uprawiały dzikie odmiany nadające się do produkcji wina, czyli „vitis vinifera”. W Mezopotamii już przed 8000 lat tłoczono winogrona celem uzyskania z nich wina.

Na naszym obszarze historia wina rozpoczęła się najprawdopodobniej wraz z pojawieniem się Rzymian, a więc mniej więcej przed 2000 lat. Ówcześni najeźdźcy Germanii najprawdopodobniej uznali, że transport wina w ciężkich amforach szlakiem prowadzącym przez Alpy jest zbyt uciążliwy. Postanowili więc sprowadzić po prostu krzewy winorośli ze swej ojczyzny na północ. Te „północne” wina już wtedy były świeższe i bardziej zróżnicowane w smaku niż ich południowi poprzednicy.

Karol Wielki w VIII wieku wprowadził regulacje dotyczące uprawy winorośli, produkcji wina oraz jego sprzedaży. Przede wszystkim klasztory stały się ośrodkami skupiającymi kulturę wina. Wino było w tamtych czasach narodowym trunkiem nr 1. Dopiero około 1500 roku zmniejszyła się powierzchnia winnic ze względu na zmiany klimatyczne, ulepszenia w produkcji piwa oraz wzrost importu wina.

Dominacja Kościoła w uprawie winorośli skończyła się na terenach położonych na lewym brzegu Renu w czasie podbojów napoleońskich. Ale także i nowi właściciele tych terenów przykładali wielką wagę do jakości i sprawili, że niemieckie wina odniosły międzynarodowy sukces. Wina znad Renu i Mozeli eksportowano do Anglii, Czech i Rosji.

W XIX wieku plaga filoksery o mało nie położyła kresu uprawie winorośli. Odmiany typowe dla danego regionu oraz nasadzenia mieszane, czyli kombinacja różnych odmian winorośli sadzonych razem w jednej winnicy, zniknęły. Dopiero zastosowanie odmian szczepionych na początku nowego stulecia umożliwiło odrodzenie się uprawy winorośli. Obecnie obowiązek szczepienia, czyli hodowania lokalnych odmian na podkładkach, tzn. korzeniach odpornych na ten gatunek mszycy odmian amerykańskich, jest określony przepisami. Dzięki postępowi w uprawie winorośli, powstała paleta wybranych odmian standardowych, które dzisiaj decydują o jakości winiarstwa niemieckiego. 

Dzięki ścisłej współpracy enologów i winiarzy wprowadzono szereg innowacji do uprawy winorośli oraz produkcji wina. Wiedza i doświadczenie niemieckich winiarzy stały się szlagierem eksportowym, tak jak i same niemieckie wina – wpływy niemieckiej nauki o winie oraz techniki winifikacji są widoczne aż po Afrykę Południową, Australię, Kalifornię czy Chile.

Historycznie wina niemieckie wyróżniają się przede wszystkim jednym: siłą innowacyjności. Stwierdzenie to może brzmieć nieco zbyt teoretycznie i technicznie. Ale bez tej cechy nigdy nie poznalibyśmy takich wyśmienitych trunków, jak Dornfelder czy Kerner. Obie te odmiany wyhodowano dopiero w 1955 oraz 1929 roku i od tego czasu wywalczyły one sobie równie ważne miejsce w palecie win niemieckich jak wielkie odmiany, takie jak Riesling czy Spätburgunder.

Liczne muzea winiarskie w tradycyjnych regionach uprawy winorośli pokazują w obrazowy sposób różne aspekty historii wina. Przykładem może być Muzeum Wina w Speer, Muzeum Wina Mozelskiego w Bernkastel-Kues bądź też Niemieckie Muzeum Uprawy Winorośli w Oppenheim.